واحد شمارش کانتینر چیست؟

در دنیای حمل‌ونقل بین‌المللی و دریایی، شمارش کانتینرها موضوعی فراتر از یک عدد ساده است. کانتینرها در اندازه‌های مختلفی تولید می‌شوند و همین تفاوت‌ها باعث می‌شود برای محاسبه‌ی ظرفیت و هزینه‌های لجستیکی، پایانه‌های بندری، شبکه‌ی حمل‌ونقل ریلی و جاده‌ای و حتی قیمت‌گذاری خدمات حمل‌ونقل بین‌المللی، نیاز به یک زبان مشترک و استاندارد وجود داشته باشد.

به‌طور عمومی، کانتینر ۲۰ فوت و کانتینر ۴۰ فوت هر دو یک کانتینر شمرده می‌شوند، به همین دلیل، استفاده از اعداد برای شمارش کانتینر، اطلاعات لازم برای انجام محاسبات ذکر شده را ارائه نمی‌دهد. در راستای حل این مشکل، در دایره‌ی لغات صنعت حمل و نقل، برای شمارش کانتینر از واحدهای TEU و FEU استفاده می‌شود.  در ادامه، به بررسی کامل این واحد‌ها و جزئیات مربوط به معادل‌سازی آن‌ها در صنعت حمل‌و‌نقل می‌پردازیم.

TEU چیست؟

TEU مخفف Twenty-foot Equivalent Unit به معنای «واحد معادل کانتینر ۲۰ فوت» است. در واقع TEU یک کانتینر واقعی نیست، بلکه واحدی برای سنجش ظرفیت محسوب می‌شود. به بیان دیگر، یک کانتینر ۲۰ فوت = یک واحد TEU.

با کمک این واحد، ظرفیت کشتی‌ها و بنادر در سراسر جهان به‌صورت یک استاندارد مشترک بیان می‌شود. مثلاً وقتی گفته می‌شود یک کشتی از ظرفیت ۱۸ هزار TEU برخوردار است، به این معنی است که می‌تواند ۱۸ هزار کانتینر ۲۰ فوت یا ترکیبی معادل آن را حمل کند. همین استانداردسازی باعث می‌شود مقایسه‌ی ظرفیت شناورها و امکانات بندری در نقاط مختلف دنیا امکان‌پذیر باشد.

نمونه‌ای از کاربرد TEU:

• ظرفیت کشتی‌ها:  کشتی‌های عظیمی مانند کشتی‌های کلاس Triple E ظرفیت ۱۸ تا ۲۴ هزار TEU دارند.
• ظرفیت بنادر:  بندرهایی مانند شانگهای سالانه بیش از ۴۵ میلیون TEU عملیات انجام می‌دهند.
• شاخص‌های توسعه‌ی تجارت و اقتصاد:  افزایش TEU تخلیه و بارگیری، شاخص رونق اقتصادی یک کشور است.

نقش TEU در تحلیل‌های کلان تجارت جهانی

TEU تنها در سطح اجرایی کاربرد ندارد. بسیاری از شاخص‌های اقتصادی نظیر حجم تجارت دریایی، رشد یا رکود بازار حمل‌ونقل، و حتی توسعه‌ی زیرساخت‌های بندری، بر پایه‌ی سنجش TEU گزارش می‌شوند. این موضوع نشان می‌دهد که TEU نوعی زبان مشترک بین دولت‌ها، شرکت‌های کشتیرانی، اپراتورهای بندر و تحلیل‌گران اقتصاد جهانی است.

FEU چیست؟

FEU یا Forty-foot Equivalent Unit واحدی‌ست که معادل کانتینر ۴۰ فوت در نظر گرفته می‌شود. برخلاف TEU، FEU اغلب به‌طور مستقیم برای اشاره به خود کانتینر ۴۰ فوتی استفاده می‌شود. یک کانتینر ۴۰ فوتی در محاسبات ظرفیت برابر با ۲ TEU محسوب می‌شود، چون دقیقاً دو برابر طول کانتینر ۲۰ فوت است.

پس:

 FEU = ۲ TEU

در بسیاری از قراردادهای حمل‌ونقل، بارنامه‌ها و اعلام نیاز مشتری، واحد شمارش اصلی FEU است.

چرا به جای تعداد کانتینر، از TEU و FEU استفاده می‌کنیم؟

استفاده از این دو واحد، به تمام بخش‌های زنجیره‌ی تأمین کمک می‌کند تا بتوانند به آسانی، ظرفیت‌ها و هزینه‌ها را به‌صورت دقیق و بدون ابهام مدیریت کنند. با استفاده از TEU می‌توان رشد تجارت جهانی را اندازه‌گیری کرد، عملکرد بنادر را سنجید و طراحی ظرفیت ناوگان را بر مبنای یک معیار مشترک انجام داد. همچنین، در قراردادهای حمل‌ونقل و برنامه‌ریزی کانتینری، اشاره به تعداد FEU باعث می‌شود دقیقاً مشخص باشد چه نوع کانتینری قرار است بارگیری شود و چه مقدار فضا اشغال خواهد شد.

برای نمونه، اگر محموله‌ای شامل پنج کانتینر ۴۰ فوت و سه کانتینر ۲۰ فوت باشد، ظرفیت آن در محاسبات لجستیکی معادل ۱۳ TEU خواهد بود. همین محاسبات ساده در ابعاد جهانی به معنای مدیریت میلیون‌ها واحد ظرفیت، برنامه‌ریزی دقیق خطوط کشتیرانی و جلوگیری از اختلال در بنادر است.

جمع‌بندی

در حمل‌ونقل کانتینری، «تعداد» به‌تنهایی معنا ندارد. آنچه اهمیت دارد، ظرفیت است؛ ظرفیتی که باید به‌صورت دقیق، قابل مقایسه و قابل برنامه‌ریزی بیان شود. TEU و FEU این امکان را فراهم می‌کنند تا تفاوت اندازه‌ی کانتینرها در نظر گرفته شود و اطلاعات مرتبط با حمل‌ونقل جهانی به زبانی واحد تبدیل شود. فهم این مفاهیم برای هر فرد فعال در حوزه‌ی تجارت بین‌الملل و لجستیک ضروری و پایه‌ای است؛ چرا که تصمیم‌گیری درست، بر دوش همین اعداد و استانداردها قرار دارد.